Naukowe Koło Kultury Medialnej „PRojektor” oraz studencki portal informacyjny „Kto pytał”, działające na Wydziale Filologii Polskiej i Klasycznej UAM, mają zaszczyt zaprosić na studencko-doktorancką konferencję pt. „Między lilii kręgi. O trupach martwych i żywych w ujęciu komunikacyjnym”, która odbędzie się 14 maja 2026 w Collegium Maius.
Dawniej śmierć była „oswojona” – pisał Philippe Ariès – wierzono bowiem, że „pozostawia czas na przygotowanie się”. Relacja człowieka ze śmiercią (w tym dbałość o zachowanie tradycji obrządku pogrzebowego czy nastawienie do nieboszczyka) zmieniała się jednak w ciągu stuleci, aż wiek XX zupełnie ją „wyeliminował”. Nic więc dziwnego, że śmierć zaczęła pojawiać się nagle, bez uprzedzenia, nieoczekiwanie, pozostawiając po sobie „poniżającego i odrażającego trupa – symbol nieobecności” (L-V. Thomas). Trupa, który nie przynależy już do świata żywych, ale wciąż zajmuje przestrzeń, wzbudza emocje, zakłóca spokój.
Tymczasem zdaje się, że współczesność dąży do odbudowania zerwanej więzi między człowiekiem a śmiercią, że podejmuje próby jej ponownego „oswojenia”. Wobec tego powrót śmierci oznacza także powrót trupa – bohatera szeroko pojętych tekstów kultury (literackich, medialnych, prasowych itp.). Stąd ponowne wydania, interpretacje, odczytania klasyków światowej grozy (M. Shelley, Frankenstein; B. Stocker, Dracula), powrót do słowiańszczyzny, w tym polskiego upiora (Ł. Kozak, Upiór. Historia naturalna), a nawet teoretyczno-antropologiczne próby ujęcia statusu nieboszczyka (E. Domańska, Nekros. Wprowadzienie do ontologii martwego ciała).
Proponujemy zatem – by za przykładem Mickiewicza – zajrzeć „między lilii kręgi”, odgrzebać trupa i przyjrzeć się osobliwej transgresji świata żywych i umarłych. Wszak, jak wynika z treści przywołanej ballady, to „ten, którego nie ma” warunkuje zaistnienie aktu komunikacji, a zarazem staje się jego tematem. Z tego powodu przedmiotem naszych badawczych rozważań będą trupy martwe (np. ciało, zgon, rodzaje śmierci), jak i trupy żywe (upiory w kulturze, upiór jako literacka metafora).
Zapraszamy do refleksji nad poniższymi zagadnieniami:
- materialność trupa (fizjologia, fazy rozkładu, dyskurs medyczny),
- trup jako nieobecny (ontologia trupa),
- trup jako Inny,
- przedstawienie trupa w rozmaitych tekstach kultury (literaturze, tekstach użytkowych, współczesnych mediach),
- komunikacja żywych i umarłych na przestrzeni wieków,
- elementy dyskursu żałobnego (trup jako czynnik „wykluczający” ze społeczności),
- żywy trup rozumiany jako figura (metafora), tekstowy reprezentant człowieka, który „jest umarły dla świata – dla czasu teraźniejszego – a w innym czasie, w »ojczyźnie myśli« i wspomnień jest żywy” (J.M. Rymkiewicz),
- żywy trup (upiór) w przestrzeni kulturowo-medialnej.
Opieka naukowa: prof. UAM dr hab. Agnieszka Kula, mgr Martyna Olejniczak
Sekretariat konferencji: Joanna Klasa, Dominika Kołodziejczak, Konrad Gaca
E-mail: kontakt@miedzyliliami.pl, strona www: miedzyliliami.pl.